ವಿಜಯಪುರ ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸುಧಾರಣೆ ಭಾಗ–1 ಬಹಿರಂಗ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ರೈತರು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನ

 

---

ಲೇಖಕರ ಮಾತು

ಈ ಲೇಖನದ ಉದ್ದೇಶ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದಲ್ಲ. ವಿಜಯಪುರದ ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ರೈತರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲುದಾರರು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅನುಭವಗಳು, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದೇ ಈ ಲೇಖನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚುವುದು, ರೈತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆ ದೊರೆಯುವುದು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುವುದು ಹಾಗೂ APMC ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗುವುದು ಈ ಲೇಖನ ಸರಣಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.

---

ಪರಿಚಯ

ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ರೈತರು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಶ್ರಮಿಸಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನವು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಿಗೂ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ರೈತನ ಯಶಸ್ಸು ಕೇವಲ ಉತ್ತಮ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನ ಉತ್ಪನ್ನವು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಎಷ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಖರೀದಿದಾರರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಹರಾಜಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಷ್ಟು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಅದರ ಮೊದಲ ಪರಿಣಾಮ ರೈತನ ಮೇಲೆಯೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

---

ರೈತನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಏನು?

ರೈತನಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಬಹಳ ಸರಳ.

- ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ.

- ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಖರೀದಿದಾರರ ಸ್ಪರ್ಧೆ.

- ಪಾರದರ್ಶಕ ಹರಾಜು.

- ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಪಾವತಿ.

- ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನದ ಅಂತಿಮ ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ.

ಇವು ಯಾವುದೇ ರೈತನ ಮೂಲಭೂತ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಾಗಿವೆ.

---

ಬಹಿರಂಗ ಹರಾಜು – ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ

ಬಹಿರಂಗ ಹರಾಜಿನ ಉದ್ದೇಶ ಎಲ್ಲ ಖರೀದಿದಾರರು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದರ ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ರೈತನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬೆಲೆ ದೊರಕುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.

ಈ ತತ್ವ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಯಾದರೆ ರೈತ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ—ಮೂರೂ ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಹರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಅದರ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

---

ರೈತರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

- ಅಂತಿಮ ಬಿಡ್ ದರದ ಬಗ್ಗೆ ರೈತನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ?

- ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಖರೀದಿದಾರನಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತಿದೆಯೇ?

- ರೈತನ ದೃಢೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿದೆಯೇ?

- ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ವಾತಾವರಣ ಇದೆಯೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ದೊರಕಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ರೈತರ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

---

ಸ್ಪರ್ಧೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಪರಿಣಾಮ ಯಾರಿಗೆ?

ಯಾವುದೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಖರೀದಿದಾರರು ಇದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಎಂದರೆ—

- ಉತ್ತಮ ದರ.

- ವೇಗವಾದ ಮಾರಾಟ.

- ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಶ್ವಾಸ.

ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರೈತನ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೂ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

---

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುವ ಆತಂಕಗಳು

ಕೆಲವು ರೈತರು ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ:

- ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹರಾಜಿನ ನಂತರ ಲಾಟ್ ದೃಢೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

- ದೂರದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಫಲಿತಾಂಶ ದೊರೆಯದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

- ರೈತರು ಅಂತಿಮ ಬಿಡ್ ದರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಲಭ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮರುಮರು ಕೇಳಿಬಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಯಾವುದೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಿತು.

---

ಇ-ಟೆಂಡರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏಕೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ?

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇ-ಟೆಂಡರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ:

- ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆ.

- ಬಿಡ್ ವಿವರಗಳ ಸಂಗ್ರಹ.

- ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿ.

- ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅವಕಾಶ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಪರಿಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಅನುಮಾನಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧನವಾಗಬಹುದು.

---

ಸುಧಾರಣೆಯ ದಿಕ್ಕು

ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದೇ ಮುಖ್ಯ.

ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಲಹೆಗಳು:

- ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲಾಟ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಬಿಡ್ ದರವನ್ನು ರೈತನಿಗೆ SMS ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸುವುದು.

- ಲಾಟ್ ದೃಢೀಕರಣದ ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆ.

- ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ.

- ಪಾರದರ್ಶಕ ದಾಖಲೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ.

- ರೈತರು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

---

ಸಮಾರೋಪ

ವಿಜಯಪುರದ ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಾವಿರಾರು ರೈತರ ಜೀವನೋಪಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ವಿಶ್ವಾಸ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳ ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರಬೇಕು.

ಈ ಲೇಖನವು ಆರೋಪ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ; ಟೀಕಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸುಧಾರಣೆಯ ದಾರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ರೈತರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, APMC ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪಾಲುದಾರರು ಸೇರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಬೇಕು.

---

ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ...

ಭಾಗ–2 : ಬಹಿರಂಗ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು

ಅದರಲ್ಲಿದೆ—

- ಹೊರರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಅನುಭವಗಳು,

- ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮಹತ್ವ,

- ಲಾಟ್ ದೃಢೀಕರಣದ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ,

- ಮತ್ತು ವಿಜಯಪುರಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳು.